Open Leerdag rond Participatie

Open Leerdag centrum

Eindelijk was het zover. 11 juni begroetten we met ons team van zes gastvrouwen/heren 30 deelnemers aan de Open Leerdag rond participatie. We hadden een lange voorbereidingstijd achter de rug (zie enkele woordbeelden van onze reis) zodat we deze dag echt konden cocreëren zonder haperingen en frustraties. Het was gelukt, we waren ruim op tijd klaar en hadden tijd om ieder te verwelkomen in de cirkel. In een uitnodigende sfeer: bloemen in het midden, een welkom aan de muur, een boekentafel…

Goed op tijd nam Julie het woord om ieder welkom te heten en het doel van de dag te schetsen (kadering of framing). Vanuit haar eigen ervaring vertelde ze dat Art of Hosting (de kunst om échte gesprekken op gang te brengen, te dragen en te leiden) een uitnodiging is om deel te nemen en te leren op verschillende niveau’s. Ze toonde ook het verloop van de dag met de verschillende onderdelen.

Open Leerdag vraagkennism

Stien nam dan over om op een speelse, wat receptie-achtige manier kennis te maken met mekaar. De vraag die ze meegaf: Wat maakt je blij om hier nu te zijn? Onmiddellijk ontstond er een activiteit van jewelste tussen ieder van ons! Er was natuurlijk niet voldoende tijd om iedereen te ontmoeten, maar deze formule werkte wel om het ijs te breken.

Dan gingen we over naar het thema van de dag: participatie. Ivo en Dirk nodigden de mensen uit tot dieper gesprek en kruisbestuiving van ideeën doorheen de drie rondes van een World Café. Eerst richtten we onze aandacht op: Waarop biedt participatie een antwoord voor mij; en verder voor mijn organisatie? Dit bracht boeiende elementen aan het licht en de papieren op de kleine tafeltjes werden steeds kleurrijker en interessanter. De oogst werd samengebracht op een groot bord, en hier volgt een schematisch overzicht:
Elementen van Participatie
De laatste ronde gingen we dieper in op wat nu maakt dat participatie werkt of soms niet werkt. De oogst van deze ronde was ronduit fantastisch! Zie hieronder wat we samen op 20 min. bij mekaar brachten.

ORGANISATOREN of opdrachtgevers dienen vertrouwen te hebben in participatie en moeten dus ook de controle over de inhoud van het proces durven los te laten. Om het vertrouwen van de deelnemers niet te schaden, is het belangrijk het juiste uitnodigende signaal sturen naar hen: de agenda is open, deelname is vrijwillig en ieders bijdrage is welkom en belangrijk (erkenning). Bovenal heeft het participatieproces tijd nodig om te kunnen rijpen (maturi-tijd).

DEELNEMERS: Mensen willen participeren, vanuit hun intrinsieke motivatie, maar niet iedereen heeft dezelfde competenties om te kunnen participeren. Dit doet de vraag rijzen naar de aard van het participatieproces. Welke vorm kiezen die past bij de deelnemers?

Geldt ook voor deelnemers dat zij een zekere maturi-tijd/teit moeten hebben? Wellicht wel, want participeren is een leerproces, waarbij openheid en betrokkenheid van de deelnemers wordt verwacht. Belangrijk is dat participatie gebeurt vanuit ieders eigenheid, vanuit het ‘zijn’, dat vanzelfsprekend dynamisch is.

PROCES: Vooreerst moet er een veilige context gecreëerd  worden opdat mensen op een open manier en in vertrouwen met elkaar kunnen praten. Er dient voldoende kadering te zijn om helderheid te creëren rond wat mogelijk is of niet. Er kan een ‘wij’-gevoel gestimuleerd worden door samen agenda, visie en methode te bepalen, zodat iedereen op dezelfde golflengte zit, maar zonder de ruimte daarbij te sluiten voor nieuwe deelnemers of andere perspectieven.
Mensen dienen waarderend benaderd te worden en aangesproken op hun intrinsieke motivatie. Tenslotte is het heel belangrijk om tijd te geven en tijd te nemen.

Open Leerdag stilleven

Ondertussen hadden we als team – tussen de bedrijven door – even overleg. We liepen vooruit op ons tijdschema. Wat kon een goede besteding zijn van die extra 10-15 minuten? Julie had het lumineuze idee om meteen een procesoogst te doen: Wat hebben we geleerd van dit proces (World Café)? De oogst van deze korte ronde was weer zeer rijk!

Over efficiëntie:
”Het was een erg dynamisch en fris proces, de tijd vloog voorbij en toch is er veel gebeurd.”
“Verbazingwekkend hoe snel je tot resultaten kan komen in een – op het eerste zicht -beetje chaotisch proces.”

Open Leerdag tafeltje4 café

Proces ten dienste van participatie enz.
“Interessante balans tussen openheid en sturing”
“Er is tijd om te praten.”
“Ik ben blij dat jij, jij, jij, en jij er bent.”
“Sturing zonder dwang”
“Fijn om na te denken en te praten over een vraag, zonder specifiek resultaat voor ogen.”

Over collectieve intelligentie:
“Mooi voorbeeld van collectieve intelligentie!”“…én, én, én…”
“Groep ging snel over tot de essentie, zonder elkaar goed te kennen; heel bijzondere ervaring.”
“Samen in gesprek: de diversiteit geeft een vollediger beeld.”

Proces ten dienste van emergentie (onstaan van het wezenlijke nieuwe)

Open Leerdag tafelcafé3

“De oogst van het voorgaande vormt een nieuw begin.”
“Het geeft je goesting om te gaan cocreëren.”
“Het proces creëert een gemeenschappelijk veld.”

Belang hosting team en voorbereidingsproces
“Dit proces is merkbaar gedragen door het hele team.”
“Je voelt dat het goed en lang is voorbereid.”

Ondertussen was het al bijna middag. Verfrissing met een glas water, een kop thee of een appel was gebeurd tussen de caférondes, en nu was er nog een half uurtje voor een leermoment, voor we zouden pauzeren voor de lunch.

Open Leerdag leermomentRia

Ria was van plan een kwartiertje uitleg te geven over het basispatroon en het achterliggend wereldbeeld van Art of Hosting. Ze was blijkbaar veel te enthousiast, want het was al tijd voor ze de deelnemers ruimte gaf om een vraag te stellen!

De kern van haar verhaal is dat de Art of Hosting een pad is van oefenen, van praktijk opdoen en telkens leren. Zo werden ook de patronen ontdekt, vanuit de praktijk. Deze praktijk komt wel overeen met het wereldbeeld zoals we vandaag onze wereld verstaan; het wereldbeeld van levende systemen, niet meer het mechanisch of machine beeld dat onze huidige maatschappij nog (te veel) doordrenkt. (meer informatie in een pdf document – op vraag verkrijgbaar als je een berichtje laat hieronder)

Open Leerdag OS agenda

Na de lunch, die veel te vlug voorbij was gezien de zon ons naar buiten riep, gingen we in de ervaring van Open Space. Erik en Stien schetsten in een notedop filosofie, doel en alle praktische aspecten van deze methodiek: de deelnemers bepalen zelf de agenda waarover wordt gepraat; je volgt je twee voeten als je meent niet te kunnen leren of bij te dragen; je kan als een vrije vlinder ronddartelen of als een hommel voor kruisbestuiving zorgen… Negen sessies werden er aangekondigd en de zelforganisatie deed zijn werk: vele groepen wilden buiten, geroepen door de zon en de prachtige natuur.

Open Leerdag marktplaats

En dan is er de vanzelfsprekende Open Space chaos: iedereen verdwijnt naar een groep, sommige dingen veranderen op het laatst nog op het bord, hier en daar staan een paar mensen te praten. Maar de verschillende groepjes hebben toch interessante gesprekken – of ervaringen – gaande van zeer persoonlijke thema’s tot zeer maatschappelijke. Vaak neemt het proces van Open Space twee dagen in beslag, voor deze Open Leerdag was de toegemeten tijd erg kort, wat ons dus alleen een klein voorproefje van de grotere aanpak opleverde. En de oogst of het convergentiemoment bleef beperkt tot de essenties. Uitgebreide documentatie van elke sessie werd later bezorgd aan alle deelnemers.

Open Leerdag eindcirkel

Voor sommigen veel te snel kwam het einde van de dag in zicht. Ria gaf nog een minieme inleiding in de praktijk van de cirkel om dan dadelijk de spreeksteen te laten rondgaan, met volgende richtvragen: Hoe ga je dit toepassen in je leven of werk? Wat heeft je vandaag geraakt? Het was duidelijk dat deze manier van werken leerpunten oplevert op vele verschillende niveaus. Er werd recht vanuit het hart gesproken, soms zeer persoonlijk, soms met een kritische noot. Mensen zagen de toepasbaarheid in hun dagdagelijkse praktijk…

Open Leerdag tek nadien

En toen er afscheid was genomen en iedereen de deur, de ruimte helemaal opgeruimd, gingen we met de zes hosts nog even in de zon zitten…  Met een gevoel van grote tevredenheid. Zowel over onze samenwerking, als over de stappen die ieder die dag had gezet én over het resultaat bij de deelnemers. We sloten af met een volmondig: dit smaakt naar meer! Een tweede Open Leerdag volgt allicht in oktober 2010.

Meeste foto’s zijn gemaakt door Julie Arts; meer nog hier!

The Art of Framing

Bij het voorbereiden van onze praktijk-dag rond participatie op 11 juni, heb ik voorgesteld om ‘s morgens de dag te openen en de inhoud en het proces te kaderen, om de dag te ‘framen’ zoals dat in Art-of-hosting-taal heet.

Het voorbije jaar heb ik een hele intensieve duik genomen in de wereld van art of hosting, en één van de (vele) leerpunten die ik voor mezelf zag was “the art of framing”.

Waarom? Wel, als je enkele meesters hiervan aan het werk ziet, dan voel je de kracht van dat moment en de invloed ervan op de hele dag, op de ontmoeting. Framen is voor mij het multidimensioneel kaderen :-). Hmmm, nog steeds ingewikkelde taal. Framen is het veld openen, de toon zetten, de groep uitnodigen, het thema in het midden leggen, …. en daardoor het collectief aanspreken om actief deel te nemen aan de dag.

Framen is multi-dimensioneel omdat het meer is dan woorden, het omvat de taal, de attitude, de intentie, de energie, het individu en het collectief, de afspraken en het open ruimte dat deze creëren, de uitnodiging, het verleden-het heden en de toekomst, ….

Het is een kunst die ik wil ervaren en leren,

Julie