Reflectie op Open Leerdag – deel 2

vervolg van Rudy Vandamme’s reflectie op de Open Leerdag rond Leven in Transitie van 20 okt.2010

Kennisontwikkeling met Ken Wilber

IMG_3902

De dag begon met het uitleggen van een model, het AQAL model van Ken Wilber. Ik vond dat een zeer goed idee. Een model geeft houvast, het geeft een denkraam en het creëert een soort didactische spanning tussen verzameld materiaal en het model. Ik zie in het combineren van een model en de methodiek van art of hosting een interessant experiment om bestaande kennis te koppelen aan de verzamelde kennis.

Ik denk dat het zeer sterk zou geweest zijn om op het einde van de dag alle verzamelde kennis terug te koppelen aan dat model en zo de cirkel te sluiten. Dan zouden we volgens mij een meer volwaardige Kolbiaanse leercyclus bereikt hebben. Stom dat ik daar eigenlijk pas achteraf aan gedacht had, want er was uiteraard open ruimte genoeg om dat aan te brengen. Ik ben het model kwijtgeraakt in de loop van de dag en ik denk dat de facilitatoren het ook een beetje kwijt waren.

IMG_4104

Het model is echter wel in mij blijven leven, op de achtergrond. Ik zie het nu als mijn grootste leerwinst van de dag hoe dit model samengaat met transitie. Dat wil ik even uitleggen.

’s Morgens werden deelnemers uitgenodigd om op hun kwadrant van voorkeur te staan. Ik ben, samen met twee andere mannen, op een brug gaan staan. Er werd even gelachen – ‘mag dat? Moet je niet in één vakje staan?’ Natuurlijk, wij maken toch de dag, we maken onze kennis…. Ik ben beginnen nadenken over het belang van de bruggenbouwers. Ik denk dat het concept van de bruggenbouwers erg behulpzaam is in de transitie. We hebben mensen nodig die culturele ontwikkeling kunnen oppikken. Er zijn mensen nodig die samen met anderen gehelen kunnen ontwikkelen. Er zijn mensen nodig die hun spiritualiteit kunnen omzetten in daden.

U model ontwikkeld door Otto Scharmer


Ik stond op de brug tussen cultuur en structuur. Ik geef het als voorbeeld om te laten zien hoe Wilberiaanse bruggeningenieurs werken. Mijn specialiteit is het ontwikkelen van denkmodellen, gespreksmethoden en patronen om een ecologisch wereldmodel concreet hanteerbaar te maken voor mensen die in structuren werkzaam zijn (leindinggevenden, leraars, hulpverleners, enz.). Mijn idee is dat patronen de brug vormen tussen cultuur en structuur. Als mensen binnen de structuur kleine verschillen maken op patroonniveau, dan gaat het paradigma kantelen. Een voorbeeld is ‘Theory U’. Als we dat verkocht krijgen als vorm van strategisch denken, dan verander je structuren van management.

Vorkmodel door Rudy Vandamma

Een ander voorbeeld is mijn vorkmodel dat ik verspreid onder dienstverlenende professionals. Als dat simpel modelletje zich op een virale manier zou kunnen gaan verspreiden dan zou ik superblij zijn. Want door het model toe te passen zullen professionals per definitie ecologie integreren in hun werk.

Ik zeg ‘bruggenbouwers’ en ‘kennisontwikkeling’, maar dat is erg mannelijk gedacht natuurlijk. Een beter woord is misschien ‘integrators’, mensen die verschillende posities kunnen innemen en door de gelijktijdigheid ervan, integreren en zo algehele ontwikkeling katalyseren.

Ander voorbeeld als besluit: als we World Café en Open Space zo kunnen bouwen dat het aanvaardbaar wordt als onderwijsvorm dan veranderen we het onderwijs. Daar ben ik nu mee bezig. De kunst is om het nog een beetje te verbouwen zodat het past in het huidig ontwikkelingsstadium van ons gemiddeld onderwijs, management, professionalisme, enzovoort. Ik zoek om iets meer kennisproductie en besluitvorming toe te voegen, iets meer ‘mannelijk’, iets minder proces.

Volgens mij is de Art of Hosting een drager van een mooie culturele ‘nieuwigheid’ (alhoewel al heel oud, maar soit). We hebben niet alleen dienende leiders (‘callers’) nodig. We hebben niet alleen een mycelium nodig. We hebben niet alleen nieuwe concepten en wereldbeelden nodig. We hebben ook patronen nodig die cultuur vertaalt in structuur. Art of hosting is zoiets. Het is een werkvorm dat integreert. Ik ben enthousiast.

Reacties kunnen hieronder – graag! – of naar vandamme.rudy@skynet.be

2 comments

  1. Allereerst héél erg bedankt Rudy voor je reflectie. Ik zelf hamer er binnen de Art of Hosting gemeenschap altijd op dat we moeten oogsten en onze gesprekken kaderen in een langer lopend leerproces, wat dat betreft zitten we dus op één lijn. Daarom ook dat ik reflectie op de blog wil publiceren, en daar een mailtje over wil rondsturen om andere mensen aan te zetten om ook de tijd te nemen om stil te staan en te reflecteren én – héél belangrijk – het terug te koppelen naar de gemeenschap, zodat ook anderen er uit kunnen leren.

    Unieke combinatie
    Ik ben blij dat je het unieke hebt onderkend: het leren van methodieken én mensen ontmoeten. Het laatste, in iets andere woorden, was onze doelstelling: mensen uit verschillende hoeken van het transitieveld met mekaar in contact brengen en het grotere veld laten zien – naast een ervaring aan te bieden van enkele Art of Hosting technieken.

    Vluchtige kennis
    Het moge duidelijk zijn Rudy dat één dag alleen maar een kennismaking beoogt, en niet een kennis die geïntegreerd is in mensen. Dus denk niet dat je alle kennis opgebouwd in de AoH gemeenschap al hebt meegemaakt of gehoord, er is veel meer dan weten hoe een World Café of een Open Space werkt. Normale gang van zaken is dat er een driedaagse training wordt aangeboden en dat mensen nadien worden uitgenodigd om deel te nemen aan een Community of Practice om samen hun leren verder te zetten. (is er een Nederlands woord voor dat dezelfde lading dekt?)
    Ik vermoed dat zo’n driedaagse training voor Vlaanderen er zit aan te komen… nu we door twee Open Leerdagen en door het begeleiden van verschillende participatieve processen wat bekendheid – én goesting naar meer – hebben gecreëerd.
    Het punt is ook dat een groep zoals bijeenkomt op zo’n Open Leerdag niet een brandende, gezamenlijke doelstelling heeft, zoals bijv. wel in een organisatie of een bedrijf mogelijk is.
    Wat zou de brandende vraag zijn op niveau van Vlaanderen om zo’n driedaagse training rond te organiseren?

    Vluchtige relaties
    Dit bouwt voor mij voort op wat ik net voorstelde. Wat zou kunnen ontstaan in zo’n driedaagse en het verdere leerproces?
    Voor mij/ons zijn de Open Leerdagen bouwstenen in een veel ruimer proces dat Levend Vlaanderen heet. Dat proces is voor mij het project, en ik draag dat al jaren in mijn hart en in mijn energie. Ik ben het niet met je eens dat we door deze dingen te organiseren we geen autoriteit of leiderschap innemen. Het is mij niet allemaal om het even, bijlange niet!
    Ik heb geleerd in al die jaren. Ik heb gezien dat een Engelstalige training met een algemeen thema geen beweging in gang brengt ter plaatse; ik heb gezien dat een Nederlandstalige training die niet voldoende diepgang heeft wel iets doet ontstaan maar dat het geen levenskracht heeft. We hebben nu voor deze Open Leerdagen gekozen en we kijken nu wat we geleerd hebben en wat de juiste volgende stap is in dit jarenlange proces.

    Je laat me wel nadenken door je uitspraak “Ze hebben zich niet echt laten kennen.” Daar moet ik/we eens echt voor gaan zitten om te checken wat dat betekent en wat we daaraan kunnen doen. Mogelijks nodigen we je wel uit voor een gesprek hier rond… we zullen zien…

    Eenzame paddenstoelen
    Ik onderschrijf helemaal je uitspraak: “Als we trager leven en echt verbonden zijn met het zintuiglijke van het leven, dan heb je energie zat om het vol te houden.” Het is voor mijzelf een persoonlijke keuze om zo te leven; vandaar ook mijn principe om de dingen te laten ontstaan en hun eigen ritme te geven; maar wel binnen een duidelijk kader en een duidelijke intentie.
    Je schrijft ook: “de wereld wacht op sterke mensen, op krijgers.” Vrij mannelijk van uitspraak, niet? Ik ben wel iemand die durft impact te hebben, iemand die gaat voor zijn weg… ik maak me echter niet lastig… energieverspilling lijkt me. Mijn idee is echter dat je met een team dat samen door de processen gaat nog tot veel meer in staat bent! Ik heb daar veel over te zeggen, dat ons hier te ver leidt echter.

    En dan die structuren
    Als je ooit de tekst hebt gelezen op de blog over Levend Vlaanderen, dan heb je misschien onthouden dat we werken volgens het patroon van het Vijfde Paradigma, een patroon uit Art of Hosting. En daar staat ook geschreven: “we gaan uit van de veronderstelling dat verandering gebeurt in alle kwadranten (Wilber) tegelijk. Onze ingangspoort is echter individueel intern (persoonlijke ontwikkeling) en extern (persoonlijk gedrag), en collectief intern (cultuur). Deze drie ingangspoorten zullen maken dat er verandering zal optreden in de structuren (collectief extern).”
    Je schrijft ook: “In transitie wachten we niet, we zijn in proces. … maar durven geen structuur opzetten…” de vraag voor mij is, wat is een structuur die dienstig is aan het proces? Wat is de minimale, optimale structuur hiervoor? Voorlopig weet ik niks beters dan wat we nu weten over het Vijfde Paradigma.
    Betreft ‘callers’, dat zijn niet alleen mensen binnen de gangbare structuren. Ik ben bijvoorbeeld de caller van AoH in Vlaanderen. Dat is hoe wij het verstaan binnen de AoH gemeenschap – je voelt je geroepen iets te doen; je kan het niet niet doen…

    “Zijn gevechten de weg, of zal er op een bepaald moment meer chaos ontstaan of urgentie aanwezig zijn… “ ja, ik denk het laatste… en wanneer is het urgent genoeg hier in het Westen om mensen zich dieper te laten engageren in het nieuwe verhaal? Dat is ook mijn vraag.

    Kennisontwikkeling
    Ik denk dat je gelijk hebt ivm “op het einde van de dag alle verzamelde kennis terug te koppelen aan het model”… ja, wij waren het model ook kwijt geraakt…
    Volgende keer beter!

    Je zegt iets interessants: “Mijn idee is dat patronen de brug vormen tussen cultuur en structuur.” Daar zit iets in, maar ik heb het nog niet helemaal vast… wat ik wel weet ondertussen is dat in levende systemen, in het nieuwe paradigma het gaat over patronen zien… over patronen toepassen in verschillende situaties… ik denk eerder dat als patronen verschuiven ze in elk kwadrant zichtbaar worden… zo iets…

    Bruggenbouwers, kennisontwikkeling, -> integrators, verschillende posities kunnen innemen… algehele ontwikkeling katalyseren…
    Mannelijk én vrouwelijk integreren – zou ik toevoegen…

    Nogmaals bedankt voor de reflectie en de opening die het geeft naar meer diepgaand gesprek.

    Ria

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *